Shefqet Avdush Emini

SHEFQET AVDUSH EMINI - VITE STUDENTORE DHE LINDJA E NJË MJESHTRI

Ka foto që janë më shumë se kujtime. Ka foto që janë dokumente historike të artit.
Fotoja para nesh është pikërisht e tillë. Na kthen pas në kohë, në vitet e studentisë së Shefqet Avdush Eminit. Në një atelie të vogël, me mure plot kanavaca, ku po lindte një nga zërat më të fuqishëm të pikturës shqiptare.

Këto piktura që shohim të varura dhe në kavilje nuk janë vepra të një mjeshtri të pjekur. Janë vepra të një studenti. Por janë vepra të një studenti që tashmë kishte shpirtin e mjeshtrit.

1. MOMENTI NË FOTO: ARTISTI NË FORMIM
Shohim një Shefqet të ri. Me mjekër, me beretë të zezë, i veshur thjesht, i përqendruar. Ai është ulur para kaviljes dhe po punon në një portret.
Në dorën e djathtë mban penelin. Në dorën e majtë një cigare. Kjo është poza klasike e artistit që mendon, që jeton me pikturën.

Muri pas tij është një galeri e vogël personale:
- PORTRETI ME MUSTAQE - Kanavaca në kavilje. Një burrë serioz, me vështrim të thellë dhe mustaqe të trasha. Goditjet janë të forta, drita dhe hija janë dramatike. Kjo tregon se studenti po studionte mjeshtrat e vjetër, teknikën e dritë-hijes.
- PORTRETI TJETËR - Sipër djathtas shohim një tjetër portret mashkullor, me kostum. I qetë, i përmbajtur. Këtu shohim përpjekjen për të kapur psikologjinë e njeriut.
- PEIZAZHI DRAMATIK - Pranë tij është një peizazh me qiell të errët dhe dritë që thyhet. Edhe si student, Shefqeti nuk ikte nga emocionet e mëdha. Edhe në peizazh kërkonte stuhi.
- PORTRETI ME KAPELË - Në këndin e sipërm majtas dallojmë një figurë me kapelë. Edhe kjo me nuanca të errëta, misterioze.

Të gjitha këto vepra janë bërë gjatë periudhës si student në Akademinë e Arteve në Prishtinë, në vitet e 80-ta.

2. ÇKA NA TREGOJNË KËTO PIKTURA TË HERSHME PËR SHEFQETIN?
Edhe pse ishte student, në këto kanavaca shihen 3 shenjat e talentit të madh që do ta bënin të njohur më vonë:

A. OBSESIONI ME NJERIUN
Të 3 portretet flasin për të njëjtën gjë: njeriun. Shefqeti që në studentësi nuk u interesua për natyrë të qetë apo natyrë të vdekur. Atë e interesonte shpirti. Vështrimi. Historia që fshihet pas një fytyre. Kjo do të mbetet tema kryesore e tij edhe 40 vjet më vonë.

B. DRAMA E DRITËS DHE ERRËSIRËS
Ngjyrat janë të errëta. Sfonda janë të zeza, të gjelbra të thella. Por mbi to del drita në fytyrë, në jakë, në ballë. Kjo teknikë e dritë-hijes e kanë përdorur mjeshtrat e mëdhenj të Rilindjes. Që një student në Prishtinë ta provonte këtë, tregon guxim të madh. Ai nuk donte të pikturonte vetëm bukur. Ai donte të pikturonte thellë.

C. DISIPLINA DHE PUNA
Shikoni sa kanavaca ka në një dhomë të vogël. Kjo nuk është dhoma e një studenti që pret mrekulli. Kjo është atelieja e një njeriu që punon. Një njeriu që pasioni nuk mund ta ndalte. Ai pikturonte ditë e natë.

3. NGA STUDENTI I PRISHTINËS TE MJESHTRI I NJOHUR NË BOTË
Kjo foto është fillimi. Nga kjo dhomë doli gjithçka tjetër.

RRUGËTIMI:
1. 1984/85 - Vitete e para pas studimeve. Pikturat e para të mëdha me vaj, plot energji dhe ngjyra të forta.
2. AMSTERDAM - Studimet dhe jeta në Holandë. Aty ngjyrat e errëta të studentisë u shndërruan në shpërthime të verdhe, të kuqe dhe blu. Lindi stili i tij figurative abstract expressionism.
3. NJOHJA BOTËRORE - Libri GENIUS. Ekspozita në Paris pranë Louvre. Simpoziumi në Antalya, Turqi. Vlerësimet nga kritikë ndërkombëtarë si Giovanni Cardone nga Italia.

Por thelbi ka mbetur i njëjtë me atë të studentit në foto: Dashuria për njeriun dhe për të treguar të vërtetën e tij.

4. FILOZOFIA E ARTIT TË TIJ QË LINDI KËTU
Në këtë periudhë studenti Shefqet e ndërtoi themelin:
1. PIKTURA SI MUZIKË - Edhe atëherë ai nuk pikturonte për të kopjuar. Pikturonte për të krijuar ritëm. Goditjet e penelit ishin nota.
2. SHPIRTI MBI TEKNIKËN - Teknika ishte mjet. Qëllimi ishte të kapte shpirtin. Prandaj portretet e tij edhe si student kanë vështrim që të ndjek.
3. PUNA SI PËRKUSHTIM - Cigarja në dorë, bereta në kokë, orë tëra para kaviljes. Kjo është arsyeja pse sot njihet si mjeshtër.

PËRFUNDIMI
Kjo foto është e çmuar sepse na tregon fillimin.

Para se të ishte në Paris.
Para se të ishte në librin GENIUS.
Para se kritika ndërkombëtare ta njihte si mjeshtër.

Ishte një djalë i ri nga Kosova, në një dhomë me mure të mbushura me ëndrra, me një penel në dorë.

Shefqet Avdush Emini nuk u bë artist i madh brenda një nate. Ai u bë artist i madh në këto vite studentore. Duke luftuar me dritën dhe errësirën. Duke kërkuar shpirtin në fytyrat që pikturonte.

Kjo është dëshmia se artistët e mëdhenj nuk vijnë rastësisht. Ata formohen. Në heshtje. Me punë. Me pasion.

LAVDI STUDENTIT QË ME PENELIN E TIJ E NDËRTOI TË ARDHMEN E ARTIT SHQIPTAR!