SHEFQET AVDUSH EMINI Piktura si gjendje ekzistenciale dhe shpërthim i brendshëm
SHEFQET AVDUSH EMINI
Piktura si gjendje ekzistenciale dhe shpërthim i brendshëm
Shefqet Avdush Emini është një nga figurat më të veçanta dhe më të fuqishme të artit bashkëkohor shqiptar, një artist që nuk pikturon realitetin, por trondit ndërgjegjen e tij. Ai nuk kërkon të përshkruajë botën siç është, por siç përjetohet nga brenda, si një fushë tensioni, kujtese, dhimbjeje, shprese dhe lirie. Në veprën e tij, piktura nuk është objekt estetik për konsum vizual, por një akt ekzistence, një mënyrë për të qenë dhe për të mbijetuar përmes ngjyrës dhe gjestit.
Emini i përket atij brezi artistësh që janë formuar nën peshën e historisë, dhunës, shpërnguljes, identitetit të kërcënuar dhe kërkimit të vazhdueshëm për kuptim. Kjo barrë historike dhe emocionale nuk artikulohet në mënyrë narrative apo figurative, por shpërthen në abstraksion ekspresiv, ku çdo penelatë është një gjurmë e një përvoje të jetuar.
PIKTURA: NJË HAPËSIRË E NDARË MIDIS QIETËSISË DHE KAOSIT
Piktura që shohim para nesh është një kompozim abstrakt, por thellësisht dramatik dhe simbolik. Ajo duket si një peizazh i shkatërruar, por edhe si një gjendje shpirtërore. Në pamje të parë, ndarja horizontale e telajos krijon dy botë të kundërta:
Pjesa e sipërme dominohet nga nuanca blu, turkeze, të bardha dhe gri – ngjyra që zakonisht lidhen me qiellin, ajrin, ujin, qetësinë, por këtu nuk janë aspak të qeta.
Pjesa e poshtme shpërthen në të kuqe, të zezë, portokalli dhe okër – ngjyra të tokës, gjakut, zjarrit, dhimbjes dhe konfliktit.
Kjo ndarje nuk është thjesht kompozicionale; ajo është ontologjike. Është ndarja mes shpirtit dhe trupit, mes shpresës dhe traumës, mes dëshirës për transcendencë dhe peshës së realitetit.
BLUJA: QIETËSI E RREME DHE AMNEZI KOLEKTIVE
Bluja në pjesën e sipërme nuk është blu romantike apo idilike. Ajo është e turbullt, e përzier, e gërryer nga shtresa të shumta boje. Kjo blu nuk qetëson – ajo fsheh. Ajo të jep ndjesinë e një qielli që ka parë shumë, por nuk flet më.
Këtu bluja mund të lexohet si:
harresë kolektive,
heshtje politike,
qiell indiferent mbi vuajtjen njerëzore,
ose edhe një shpresë e zbehur, e cila ende ekziston, por e plagosur.
Dritat e bardha që shfaqen në këtë pjesë nuk janë rreze shprese të pastra; ato janë më tepër çarje, si kujtime që dalin në sipërfaqe dhe refuzojnë të fshihen plotësisht.
E KUQJA: TRUPI I HISTORISË, DHIMBJA QË NUK SHUHET
E kuqja në pjesën e poshtme është brutale, e papërmbajtur, e dhunshme. Ajo nuk është dekorative. Është e gjallë, e trazuar, e shqyer nga lëvizje të forta të penelit. Kjo pjesë e pikturës të jep ndjesinë e tokës së përgjakur, të një fushe beteje emocionale dhe historike.
Emini këtu nuk e simbolizon dhimbjen – ai e materializon atë. Boja duket sikur është hedhur me forcë, sikur piktori ka luftuar fizikisht me telajon. Kjo është pikturë si akt rezistence.
E kuqja përfaqëson:
trupin kolektiv të një populli,
traumën e pashëruar,
dhunën që mbetet në kujtesë edhe kur lufta mbaron,
dhe energjinë jetësore që refuzon të shuhet.
VIJA HORIZONTALE: PLAGË, KUFIR, APO SHPRESË?
Vija e errët horizontale që ndan dy botët është një nga elementet më të fuqishme simbolike të pikturës. Ajo mund të lexohet si:
kufiri mes jetës dhe vdekjes,
ndarja mes kujtesës dhe harresës,
horizonti i një bote që ende nuk është arritur,
ose një plagë e hapur që kalon përmes gjithë kompozimit.
Kjo vijë nuk është e pastër, nuk është e drejtë. Ajo është e trazuar, e çarë, e përgjakur – si vetë historia.
TEKNIKA: GJESTI SI GJUHË
Shefqet Avdush Emini përdor një teknikë të fuqishme gestuale. Penelatat janë të dhunshme, shtresat e bojës janë të trasha, tekstura është e thellë. Kjo nuk është pikturë për t’u parë nga larg; është pikturë që të thith, që kërkon të lexohet si reliev emocional.
Këtu gjesti është gjuhë. Çdo lëvizje e dorës është një fjali, çdo shtresë boje është një kapitull i përvojës njerëzore.
KONKLUZION: NJË PIKTURË QË NUK MERR FUND
Kjo vepër e Shefqet Avdush Eminit nuk jep përgjigje. Ajo pyet. Ajo nuk ofron qetësi, por ndërgjegjësim. Është një pikturë që nuk mbyllet në kornizë, por vazhdon të jetojë brenda shikuesit.
Kjo nuk është thjesht një pikturë abstrakte. Është një hartë emocionale e ekzistencës njerëzore, një dëshmi se arti mund të jetë më i vërtetë se realiteti vetë.
Në artin e Shefqet Avdush Eminit, dhimbja nuk estetizohet – ajo pranohet, përballet dhe shndërrohet në forcë krijuese.